Buurzame stroom

INTERREG = EEN VIRTUELE ENERGIECENTRALE

Wat is een cVPP?

Het Europese project cVPP staat voor community-based Virtual Power Plant, of vertaald: een virtule energiecentrale van de gemeenschap. Dit is een model waarbij energie lokaal wordt opgewekt en opgeslagen door de burgers.  Die mensen zijn virtueel met elkaar verbonden waardoor de installaties van al die mensen samen één grote energiecentrale vormen die samen mee kan bijdragen aan het elektriciteitsnet van morgen. De definitie van 'community' is hier breed te interpreteren: het kan gaan over een wijk, zoals in Gent, maar het kan even goed gaan over appartementen of burgercoöperaties zoals EnerGent.

Het project in de Dampoortwijk concentreert zich rond 3 belangrijke thema's:

  • de rol die burgers kunnen spelen in het net van morgen
  • technische testen met 15 huisbatterijen rond netbelasting
  • de opbouw van een open source energy management systeem

15 bewoners van de Spijkstraat en de Engelstraat krijgen een huisbatterij geïnstalleerd. In deze straten is het elektriciteitsnet zwak, waardoor zonnepaneelinstallaties kunnen uitvallen als er teveel stroom wordt geproduceerd.

Met het project wordt uitgetest hoe burgers, door middel van een slim energy management systeem, dit probleem samen kunnen oplossen door de batterijen op het juiste moment samen op te laden en desnoods de productie van hun zonnepaneelinstallatie beperkt te doen dalen. Ook wordt getest hoe sterk we erin kunnen slagen, door slim beheer van de batterijen, om de Dampoortwijk onafhankelijk te maken van het hoogspanningsnet.

Klik hier om een meer gedetailleerd overzicht van de testen te krijgen.

Tests met 15 huisbatterijen

De rol van burgers

Samen met de Technische Universiteit Eindhoven, wordt onderzocht welke rol een gemeenschap (een wijk, een coöperatie, etc.) kan hebben in het elektriciteitsnet van morgen. Kunnen burgers zich zelf organiseren of blijven ze afhankelijk van louter commerciële marktpartijen? Tot welke nieuwe businessmodellen kunnen ze toegang krijgen? Hiervoor wordt er binnen het project gewerkt aan conceptuele modellen die deze opportuniteiten op scherp moeten stellen. 

Het Energy Management systeem (EMS) voor de cVPP is open source. Dit betekent dat het vrij beschikbaar wordt gemaakt voor de hele markt. Dit verhoogt de transparantie en de kans op een eerlijke vergoeding van de gemeenschap voor de diensten die geleverd worden in het net van morgen. Het EMS werkt verder op het open source domotica platform 'home assistant'.

Open Source

Contact

Projectverantwoordelijke: Luc Meskens

Contact: luc.meskens@energent.be

(Indien je inwoner bent van de Buurzame Stroom zone, gelieve je aan te melden via het aanmeldingsformulier. Zo word je automatisch op de hoogte gehouden van het Interreg project.)

Het partnerschap krijgt een Europese subsidie van 3.663.205,49 EUR (60% subsidies van de uitgaven).

EnerGent krijgt hiervan 823.966,07 EUR, waarvan 419.999,98 EUR voor investeringen en het overige deel voor personeel, externe expertise en varia. 

Meer info over Interreg subsidies kan u vinden via deze link.

INTERREG NWE Subsidie

Gent test energiewijk van de toekomst

Bij 15 gezinnen uit de Spijkstraat en Engelstraat in Gent is een experiment gestart dat onderzoekt hoe je een wijk vol kan leggen met zonnepanelen en batterijen zonder het elektriciteitsnet te overbelasten. Betaalbare zonne-energie voor iedereen is hierbij een uitgangspunt. De deelnemende gezinnen huren zonnepanelen en een huisbatterij die aangestuurd worden door een netwerk van minicomputers. Het project bereidt de elektriciteitsmarkt van de toekomst voor.

Meer dan 2.000 nieuwe zonnepanelen in de wijk

Sinds de start van Buurzame Stroom in maart 2018 zijn er in de dichtbevolkte wijk Sint-Amandsberg Dampoort meer dan 2.000 nieuwe zonnepanelen bijgekomen. Achthonderd hiervan kwamen op de daken van 70 particuliere woningen in de wijk. De overige kwamen op de daken van enkele bedrijven, scholen, stadsgebouwen en organisaties in de wijk, goed voor 1.371 nieuwe zonnepanelen op 8 locaties.

Buurzame Stroom onderzoekt nu welke impact deze grote toename van zonnepanelen in de buurt heeft op het elektriciteitsnet. Vijftien gezinnen uit de Spijkstraat en Engelstraat nemen hieraan deel. De Spijkstraat en de Engelstraat hebben een oud en zwak elektriciteitsnet waardoor zonnepaneelinstallaties kunnen uitvallen wanneer er veel elektriciteit worden geproduceerd. De ideale case dus om te testen hoe een overbelasting vermeden kan worden.

Elektriciteitsnet klaar voor meer zonne-energie

Lokaal opgewekte energie wordt in de eerste plaats verbruikt in het gebouw waarop zonnepanelen liggen. De overschot komt op het net terecht. Op zonnige dagen komen op hetzelfde moment grote hoeveelheden elektriciteit op het net. Buurzame Stroom onderzoekt nu op welke manier vermeden kan worden dat distributienetbeheerder Fluvius een zwaarder elektriciteitsnet moet leggen (nieuwere en andere kabels die meer elektriciteit aankunnen) om die grote toename aan zonne-energie op te vangen. Ze onderzoeken ook welke gevolgen dit heeft voor buurtbewoners.

‘De stad Gent wil af van het gebruik van fossiele brandstoffen. We willen onder meer een echte zonnestad worden. Dat betekent inzetten op veel meer zonnepanelen, maar ook op het optimaal lokaal opslaan en gebruiken van de zonnestroom. Maar hoe pakken we dat technisch aan ? Dat onderzoeken we nu in de Dampoortwijk.'

Tine Heyse, Gents schepen van Milieu, Klimaat, Wonen

Via een virtuele energiecentrale

Om het elektriciteitsnet beter af te stemmen op een toename van zonne-energie stapte burgercoöperatie EnerGent in het Europese project cVPP (community-based Virtual Power Plant). De zonnepanelen en batterijen in de 15 deelnemende woningen worden aangestuurd door minicomputers. Deze computers zijn met elkaar verbonden waardoor alle installaties samen één virtuele energiecentrale vormen.

Een transparant systeem

Universiteit Gent programmeerde speciaal voor dit experiment een minicomputer om de batterijen en zonnepanelen aan te sturen. De computers ontvangen informatie van alle geïnstalleerde zonnepanelen en batterijen. Met een zogenaamd Energie Management Systeem geven de computers automatisch opdracht aan de zonnepanelen en batterijen om al of niet te werken. Het Energie Management Systeem is open source. Dit betekent dat het vrij beschikbaar is voor de hele markt. Dit verhoogt de transparantie. Doordat iedereen kan zien hoe de berekeningen gemaakt worden, kan dit systeem een goede basis zijn voor een eerlijke vergoeding aan de burgers die zonne-energie produceren.

Technische tests tot juni 2020

Met dit Energie Management Systeem lopen tot juni 2020 verschillende technische tests. De zomermaanden zullen de meest interessante informatie opleveren. Ze testen bijvoorbeeld wanneer en hoe de batterijen best opladen of ontladen. Dit hangt af van bijvoorbeeld de stand van de zon, de weersvoorspelling of de hoeveelheid elektriciteit die de buurt op een bepaald moment verbruikt. Uit deze tests kunnen ze ook afleiden of een wijk het hoogspanningsnet minder nodig heeft als de batterijen slim worden beheerd. Ze onderzoeken ook op welke piekmomenten alle zonnepanelen samen beter wat minder elektriciteit produceren, en hoeveel minder dat best is. In een latere fase volgen testen rond variabele elektriciteitstarieven en het gebruik van warmtepompen als een soort warmtebatterij.

Elektriciteitsmarkt van de toekomst

Welke rol kan een gemeenschap (een wijk, een coöperatie, …) hebben in het elektriciteitsnet van morgen? Ook dat onderzoekt Buurzame Stroom samen met de Technische Universiteit Eindhoven. Kunnen burgers zich zelf organiseren en diensten aanbieden zoals minder elektriciteit op het net steken op piekmomenten? En welke vergoedingen zouden ze daarvoor moeten kunnen krijgen? Of laten ze de elektriciteitsmarkt over aan louter commerciële marktpartijen? De verschillende partners van cVPP en Buurzame Stroom bereiden zo de elektriciteitsmarkt van de toekomst voor terwijl ze bewaken dat niemand uit de boot valt.

Buurzame Stroom: betaalbare zonne-energie voor iedereen

Sinds maart 2018 leggen bewoners en bedrijven massaal zonnepanelen in de dichtbevolkte Gentse wijk Sint-Amandsberg-Dampoort. Het project ‘Buurzame Stroom’ zoekt hierbij manieren om ook mensen met minder financiële middelen, huurders of mensen zonder geschikt dak te laten deelnemen. Buurzame Stroom is een samenwerking tussen Stad Gent, EnerGent, Samenlevingsopbouw, Universiteit Gent en Fluvius.

(uit: persbericht van Stad Gent dd 08/07/2019)